SZKOŁY W PERU
Więcej dyscypliny

Prezydent Peru Keiko Fujimori zapowiedziała zaostrzenie dyscypliny w szkołach publicznych. – Porządek jest nie tylko na ulicach, ale musi też wrócić do naszych szkół – powiedziała Fujimori (na zdjęciu) w Chaclacayo k. Limy. Prawicowa prezydent, wybrana latem br., zapowiedziała zaostrzenie systemu kar dla uczniów publicznych placówek oświatowych, włącznie z możliwością wydalenia ze szkoły. Oceniła, że przyczyni się to do wzrostu poszanowania nauczycieli.

– Nie będziemy zakłócać spokoju zdecydowanej większości uczniów, którzy przychodzą tu po to, by się uczyć i zdobywać wykształcenie, z powodu garstki rozwydrzonych – zaznaczyła. Wezwała przy tym uczniów do informowania nauczycieli o przypadkach prześladowań ze strony szkolnych kolegów. – Nie pozwolimy na bullying, przemoc ani napaści seksualne – podkreśliła prezydent. Wśród nowych wytycznych są zakaz noszenia makijażu, malowania paznokci, farbowania włosów i używania telefonów w klasach. Zmiany zostaną wprowadzone we wszystkich szkołach publicznych – placówki prywatne będą mogły opracować własne reguły. /J.K.

WIZY
Nie dla Rosjan

Minister spraw zagranicznych Finlandii Elina Valtonen wezwała do zaprzestania wydawania wiz turystycznych obywatelom Rosji do końca agresji na Ukrainę. – To niesprawiedliwe, że Rosjanie mogą podróżować do Europy, by cieszyć się tutejszym stylem życia i wolnością, podczas gdy ich kraj bombarduje domy Ukraińców – stwierdziła Valtonen. Wydawanie wiz Rosjanom na podróże o nieistotnym charakterze zostało zakazane rezolucją rządu Finlandii już w 2022 r. – To samo musi w końcu nastąpić na szczeblu UE – dodała minister. Resort zaapelował o przyjęcie surowszych wytycznych dot. procedur wizowych względem Rosjan i o wprowadzenie niezbędnych poprawek do ustawodawstwa UE, które pozwoliłyby na wdrożenie zakazu wydawania wiz turystycznych.

Z podobnym wezwaniem wystąpił premier Estonii Kristen Michal. – Nie chcemy ich [Rosjan] w pobliżu naszych domów – powiedział. Na zaostrzenie przepisów wizowych naciska też m.in. Szwecja. Państwa strefy Schengen wydały Rosjanom w 2025 r. blisko 500 tys. wiz. /j.k.

AZJA CENTRALNA
Mniej zależni

Państwa regionu, które powstały na gruzach ZSRS, coraz częściej kupują uzbrojenie w Chinach, Indiach Turcji i Europie, by ograniczyć zależność od Moskwy. Związane jest to z kłopotami w zakresie dostaw i serwisu rosyjskiego sprzętu oraz dążeniem do zniesienia zależności od Rosji. Przez dziesięciolecia Moskwa zapewniała armiom tych państw dostawy broni, części zamiennych, szkolenie personelu i obsługę techniczną. Zachodnie sankcje i rosyjskie zaangażowanie w wojnę z Ukrainą utrudniły to. Według Sztokholmskiego Międzynarodowego Instytutu Badań nad Pokojem, rosyjski eksport uzbrojenia w ostatnich kilku latach zmniejszył się w skali świata o 64%, a udział Rosji w światowym eksporcie spadł z 21% do 6,8%. Nie są znane dane dotyczące Azji Centralnej, ale wiadomo, że Tadżykistan, Turkmenistan, Uzbekistan i Kirgistan dokonały sporych zakupów poza Rosją, m.in. systemów obrony przeciwlotniczej i samolotów bojowych, co jest wyraźnym sygnałem wysłanym Moskwie. /J.K.

TEORIA ZWYCIĘSTWA
Jak pokonać agresora

Na to wystąpienie gen. Alexusa Grynkewicha, dowódcy sił NATO w Europie, oczekiwano z wielkim zainteresowaniem. W Warszawie gen. Grynkewich ujawnił, jak Sojusz chce pokonać agresora. Odtajniona wersja strategii odstraszania, określana jako „teoria zwycięstwa”, oparta jest na trzech filarach: stępieniu ataku, zablokowaniu go i złamaniu sił wroga.

W pierwszej fazie wojska lądowe NATO miałyby zdominować natarcie w punkcie styku, związać formacje przeciwnika manewrem i uniemożliwić mu zajęcie terytorium Sojuszu. Lotnictwo i marynarka wojenna mają szybko uzyskać przewagę w powietrzu i na morzu. – Przy użyciu zaawansowanych sensorów, systemów autonomicznych i sił działających w wielu domenach odbierzemy atakującemu możliwość nabrania rozpędu czy przejęcia inicjatywy – powiedział gen. Grynkewich. Jeśli przeciwnik będzie kontynuował natarcie lub wprowadzi do walki odwody, Sojusz ma rozbić także wszystko, co je wspiera, zaopatruje i nimi dowodzi. Generał zaznaczył jednocześnie, że celem nie jest zadanie przeciwnikowi strategicznej porażki, lecz jest nim zatrzymanie ataku. I to stało się właśnie przedmiotem krytyki. Jak zauważono, gen. Grynkewich nie przedstawił wystarczająco wyraźnie potencjalnych konsekwencji dla potencjalnego agresora, czyli dla Rosji.

W dyskusji po wystąpieniu gen. Grynkewich wyjaśnił, że zdecydował się upublicznić „teorię zwycięstwa” ze względu na obecną sytuację oraz skalę aktów sabotażu i podpaleń, które – jak ocenił – niepokoją mieszkańców państw Sojuszu. Komentatorzy ocenili to wystąpienie jako jednoznaczny komunikat skierowany do Kremla, mający na celu zatrzymanie nasilających się rosyjskich działań hybrydowych. /w.d.

UWAGA NA AI
Nakłaniał do samobójstw

Osiem amerykańskich stanów złożyło pozwy przeciwko firmie OpenAI, twórcy narzędzia ChatGPT. Zarzucają OpenAI, że jej chatbot – reklamowany jako narzędzie bezpieczne dla dzieci poniżej 13. roku życia – nakłaniał je do popełnienia sambójstwa lub wyrządzenia krzywdy innym. Twierdzą, że OpenAI miał nie wdrożyć wystarczających zabezpieczeń w celu ochrony szczególnie narażonych użytkowników, w tym dzieci. Pozwy mają wymusić zmiany w sposobie funkcjonowania ChatGPT w odniesieniu do dzieci i zwrócenie zysków zdobytych dzięki młodym użytkownikom.

Stanowe organy regulacyjne wskazały, że jest to rażące lekceważenie przez OpenAI bezpieczeństwa nieletnich. Prokuratura generalna Iowa zwróciła się do firmy o zaprzestanie wydawania wprowadzających w błąd oświadczeń dotyczących jej praktyk w zakresie bezpieczeństwa. To niejedyny problem OpenAI. Firma mierzy się z dziesiątkami pozwów, w których zarzuca się, że ChatGPT przyczynił się do aktów przemocy. /w.d.

BEZPIECZEŃSTWO
Sikawki zamiast schronów

Nie czujmy się zbyt bezpiecznie. Opieszałe gminy nie zdążą wydać milionów na schrony. Z danych Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji wynika, że część tegorocznych środków z Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2025-26 – chodzi o 790 mln zł przeznaczonych na modernizację i budowę obiektów zbiorowej ochrony, w tym schronów – może zostać niewydatkowana. Samorząd kuleje? Do akcji wkroczą agendy rządowe. MSWiA proponuje, aby pieniądze na remonty i budowę obiektów zbiorowej ochrony można było wykorzystać m.in. na utrzymanie i rozwój podmiotów ochrony ludności i organizacji pozarządowych oraz bezpieczną łączność państwową, a także na systemy alarmowania, ostrzegania i powiadamiania. Według MSWiA, Straż Pożarna deklaruje natychmiastową gotowość zakupową, pieniądze się więc nie zmarnują. Szkoda tylko, że nie będzie schronów – będą sikawki. Wilk będzie syty, choć owca nie będzie cała. /J.K.

PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ
W pętli biznesu

Polacy nie palą się do prowadzenia własnego biznesu. Własna firma to uciążliwość. Tylko młodzi nie widzą problemu. Z sondażu SW Research wynika, że 55% badanych uważa, iż obecne przepisy, podatki i warunki gospodarcze w Polsce nie sprzyjają przedsiębiorczości i zakładaniu własnych firm. Zdecydowanie najlepiej warunki biznesowe w naszym kraju oceniają ludzie młodzi, poniżej 24. roku życia – niemal 40% uważa, że krajowe regulacje sprzyjają zakładaniu własnych firm. W pozostałych grupach odsetek pozytywnego nastawienia do własnej firmy to zaledwie 22-26%. Także w międzynarodowych zestawieniach oceniających warunki do prowadzenia działalności gospodarczej w poszczególnych krajach Polska nie plasuje się w czołówce. W zestawieniu Banku Światowego „Business Ready” za rok 2025 Polska zajęła dopiero 28. miejsce (ze 101 ocenianych państw) we wszystkich ocenianych kategoriach. Pod względem jakości regulacji podatkowych zajęliśmy dopiero 45. miejsce, a w ocenie przepisów związanych z zakładaniem firm – 41. /J.K.